في العالم . يختم اللَّه به الولاية المحمّدية . فلايكون في الأولياء المحمّديين أكبر منه . وثمّ ختم آخر ، يختم اللَّه به الولاية العامّة من آدم إلى آخر وليّ . و هو عيسى ، عليه السلام . و هو ختم الأولياء « 1 » . مراد ختم « ولايت عامه » مىباشد كه نهايت آن « قابَ قَوْسَيْنِ » است . اما « ولايت خاصهء محمديه » ، يا ولايت موروث از حضرت ختمى مرتبت ، « ولايت مطلقه » نام دارد . اگر چه به ولايت عامه ، كه عيسى خاتم آن است ، « مطلقه » نيز ( در مقابل ولايت خاصهء محمديه ) گفته‌اند . همان طورى كه نبوت محمديه مو هوبى است ، ولايت اولياى محمديين نيز مو هوبى است نه كسبى . هر كس غير آنچه ذكر شد گويد ، معذور است و عذره جهله ! « 2 » در مرتبهء واحديت ، كه مقام تفصيل أسماء و صفات است به حسب علم ، هر عين و صورت قابلى ، كه تعيّن معلوميت ذات و ملاك علم به حسب تفاصيل است ، به حسب فطرت و ذات ، كشش به اسم منشأ تعيّن آن ، به لسان قابلى يا ثبوتى داشت . و قبلهء توجه و ربّ هر عينْ اسمِ منشأ تعيّن آن اسم بود ؛ و اقرار به ربوبيت اسمْ امر ذاتى و غير قابل تخلف بود . چه آنكه « دانش حق ذوات را

--> ( 1 ) - الفتوحات المكّية ، ج 2 ، ص 9 ، باب 73 . ( 2 ) - برخى از جاهلان مغرور ، كه در عصر ما - يعنى از ده - دوازده سال قبل به اين طرف - مشرب طبيعت‌گرايى اختيار كرده‌اند ، معتقدند كه تمام انسان‌ها از حيث ادراكات در يك رتبه‌اند ! آنها علم خاص انبيا و اوليا را كه مأخوذ از حىّ لايموت است بدون استفاده از معلم بشرى منكرند . نفوس مستكفى بالذاتِ بىنياز از معلم بشرى نمىشناسند .